Onderzoek en advies

De BLWG heeft veel kennis in huis over ecologie, trends en bedreigingen van mossen en korstmossen. Ook adviseert de BLWG over maatregelen om mossen en korstmossen te beschermen. Meer informatie over producten en diensten kunt u krijgen bij bureaucoördinator Laurens Sparrius (tel. 0182-538761).

Bijzondere biotopen voor mossen en korstmossen

Sommige biotopen zijn bijzonder rijk aan de zeldzame en bedreigde mossen en korstmossen van de Rode Lijst. Deze biotopen worden gekenmerkd door hun hoge ouderdom en stabiliteit, waardoor de soortenrijkdom erg hoog is. Zulke biotopen behoeven extra aandacht in het beheer. De BLWG zet zich in het bijzonder in voor de onderstaande biotopen:

Oude muren en begraafplaatsen
Behalve beschermde muurplanten, komen op oude muren ook veel mossen en korstmossen voor. Vaak gaat het om tientallen soorten. Lees meer over de natuurwaarde van oude muren...

Oude bomen
Veel bedreigde mossen en korstmossen zijn gebonden aan monumentale bomen in stadsparken, oude bomenlanen en oude bomen in bossen. Lees meer over de natuurwaarde van oude bomen...

Natuursteen op dijken
De grote blokken basalt en graniet op de dijken liggen er soms er honderden jaren en hebben ons land al die tijd tegen het water beschermd. Vaak zijn deze stenen met tientallen bijzondere soorten korstmossen begroeid. Lees meer over de natuurwaarde van natuursteen op dijken...

Hunebedden
Ook op het graniet van hunebedden komen veel bijzondere soorten voor. In de provincie Drenthe liggen hunebedden langs de openbare weg, in natuurterreinen en recreatiegebieden. Voor het beheer zijn afspraken gemaakt met diverse betrokkenen. Lees meer over de rijkdom van mossen en korstmossen op hunebedden...

Stuifzanden
De Nederlandse stuifzanden hebben een unieke korstmossenvegetatie, met een grote variatie aan o.a. rendiermossen en bekermossen. Lees meer over de rijkdom van mossen en korstmossen in stuifzanden...

Verspreidingsgegevens

Verspreidingsgegevens
Bij het onderzoek dat de BLWG doet, staat de databank met verspreidingsgegevens centraal. De BLWG beheert een databank met meer dan 1,3 miljoen waarnemingen en gedigitaliseerde museumcollecties van mossen en korstmossen. De meeste waarnemingen worden door vrijwilligers verzameld. Verspreidingsgegevens worden onder meer gebruikt om trends te berekenen en om groeiplaatsen van bedreigde soorten te beschermen. Bij Het Natuurloket kunt u verspreidingsgegevens van mossen en korstmossen kopen. Zowel in de Habitatrichtlijn, de soortenlijst van de Leefgebieden als op de Rode Lijst staan diverse beschermde en bedreigde mossen en korstmossen, alsmede in het Handboek Natuurdoeltypen. Ook zijn er drie soorten invasieve exoten onder de mossen.

De Gegevensautoriteit Natuur De BLWG werkt samen met de Gegevensautoriteit Natuur (GaN). Een van de belangrijkste activiteiten van de GaN is de inrichting en het beheer van de Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF). De NDFF is ontwikkeld in samenwerking met de stichting VeldOnderzoek Flora en Fauna (VOFF), het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica van de Universiteit van Amsterdam en de Gegevensautoriteit Natuur. De NDFF is gegevensbestand dat actuele en betrouwbare informatie geeft over de verspreiding van alle in Nederland levende planten- en diersoorten. Daartoe worden bestaande gegevens samengebracht en nieuwe gegevens verzameld. Het is in Nederland het eerste volwaardige systeem dat natuurgegevens bundelt, uniformeert, valideert en op een eenvoudige manier toegankelijk maakt. Informatie uit de NDFF wordt onder andere toegankelijk via Het Natuurloket.

Veldinventarisaties en ecologisch advies
De BLWG en een aantal van haar leden -mossenspecialisten en ecologen met een eigen adviesbureau- staan voor u klaar om veldinventarisaties uit te voeren of te adviseren bij vragen met betrekking tot wetgeving, beheer en ruimtelijke ordening. De BLWG kan inventarisatiegegevens verrijken met kaarten, historische gegevens, trends en ecologische achtergronden.

Monitoring

Meetnet Mossen
Enkele tientallen leden van de BLWG doen mee aan het Meetnet Mossen. Hierbij wordt een representatieve set van 300 kilometerhokken geinventariseerd. Op die manier wordt inzicht verkregen in de zeldzaamheid van bepaalde soorten en of de soorten voor- of achteruit gaan. Wilt u meehelpen om een kilometerhok te inventariseren, dan kunt u een voorgeselecteerd hok 'adopteren'. Bekijk hiervoor de lijst met kilometerhokken. Voor dit meetnet is een handleiding beschikbaar (pdf-bestand).

Landelijk Meetnet Korstmossen (NEM)
In het kader van het Netwerk Ecologische Monitoring voert de BLWG sinds 1999 een meetnet uit waarbij zeldzame korstmossen van de Rode Lijst worden gemonitord met behulp van vaste meetpunten in een vijfjarige cyclus. Een belangrijk onderdeel is het monitoren van korstmossen in stuifzanden. Opdrachtgever is de Gegevensautoriteit Natuur.

Meetnet Geel schorpioenmos (NEM)
Een tweede meetnet in het Netwerk Ecologische Monitoring onderzoekt Geel schorpioenmos op de enige plek waar zij in Nederland voorkomt in een driejarige cyclus. De Gegevensautoriteit Natuur is opdrachtgever. De resultaten worden gebruikt voor rapportages aan de EU over de Habitatrichtlijnsoorten.

Onderzoek en ontsluiten van kennis

Verspreidingsatlas van blad- en levermossen
BLWG-leden doen onderzoek naar het voorkomen van mossen door in het veld soortenlijsten te maken. Gewoonlijk gebeurt dit per kilometerhok. Wilt u een kilometerhok inventariseren, dan kunt u een hok selecteren waarvan nog geen gegevens bekend zijn. Hiervoor is een overzicht van witte gebieden beschikbaar. De gevonden mossen kunt u op een papieren of electronische streeplijst invullen. Voor zeldzame Rode-Lijstsoorten is een speciaal Waarnemingformulier Zeldzame Soorten. Er is ook een inventarisatiehandleiding voor beide projecten beschikbaar. De gegevens worden gebruikt voor het bijwerken van de verspreidingsatlas.

Flora's en veldgidsen
Voortdurend wordt door mossenspecialisten gewerkt aan het actualiseren van flora's en veldgidsen waarin de in Nederland voorkomende soorten beschreven en afgebeeld staan. Recente publicaties waaraan de BLWG heeft bijgedragen zijn de Levermosflora (1996), Veenmosflora (2002), Veldgids Korstmossen (2004), Beknopte Mosflora (2006) en de Veldgids korstmossen van duin, heide en stuifzand (2011).