Aangevoerde bijzondere soorten in Amsterdam

[timmermanlely]

Onlangs was er veel aandacht voor de 'kraakcicade' die met boom en al was overgeplant vanuit Frankrijk. Het betrof iepen uit Frankrijk, die waren aangeplant langs de Nieuwe Keizersgracht, langs het Hermitage-museum. Waar vreemde insecten-kostgangers zijn, moeten ook aangevoerde korstmossen zitten, dacht ik. Snel naar die gracht, dus. Het bleken wat ielige iepen te zijn, die het niet echt naar hun zin leken te hebben in de Hollandse bodem. Er zat veel Hyperphyscia adglutinata op en verder vrijwel alleen korstvormige lichenen: veel Lecania cyrtella en Rinodina oleae. Het meest opvallend waren echter de vele hoopjes dooiergele apothecien op vrijwel alle bomen. Een Caloplaca, maar welke? De sporen, ascus, en de chemische reacties wijzen sterk op: Caloplaca cerinelloides: een soort die in de 19e eeuw in Amsterdam is verzameld, maar daar al lang geleden is uitgestorven.
Niet alleen langs de Nieuwe Keizersgracht zijn cicades gehoord, maar al jaren eerder langs de Herengracht, dicht bij de Leidsegracht, nabij het Bijbels Museum. Dezelfde soort Franse iepen? Je zou het wel denken, want ook hier vond ik veel Hyperphyscia, Lecania cyrtella en Rinodina oleae. En dit keer ook wat bladvormige lichenen. En wederom dooiergele apothecien. Dit keer wijzen de sporen overduidelijk op Caloplaca cerinella (16 sporen per ascus, soms 8 of 12)! Ook deze soort kwam in de 19e eeuw in Amsterdam voor. Zo zorgen de Franse bomen voor een herintroductie van lang verdwenen soorten. Tenminste: als ze het hier weten te overleven en zich kunnen verspreiden!
Een derde geval van aangevoerde korstmossen in Amsterdam: Twee honingbomen in de Falckstraat nabij het Frederiksplein zagen er op het eerste gezicht normaal uit wat korstmossen betreft... tot ik Parmotrema acetabulum en Parmelina tiliacea vond: voor de binnenstad van Amsterdam wel zeer merkwaardige soorten! Buurtbewoners konden vertellen dat de bomen hier een aantal jaren zijn geplant. Een duidelijk geval van aangevoerde soorten, misschien ook wel weer uit Frankrijk.

Henk Timmerman

[timmermanlely]

Het door mij verzamelde materiaal van de Nieuwe Keizersgracht blijkt nu zowel Caloplaca cerinella als cerinelloides te bevatten. Er zijn nog meer locaties in Amsterdam
waar de Franse 'New Horizon'-iepen zijn aangeplant. Die gaan we uiteraard ook nauwkeurig onderzoeken!

[timmermanlely]

Voor wie in de omgeving van Den Bosch woont: dezelfde Franse iepen zijn geplant op de vestingwerken: op de Westwal. In oktober van dit jaar worden er nog een tiental op Bolwerk St. Jan geplant.

Henk Timmerman

[alegro]

Het door mij verzamelde materiaal van de Nieuwe Keizersgracht blijkt nu zowel Caloplaca cerinella als cerinelloides te bevatten.

Gisteren had ik de gelegenheid die Iepen eens te bekijken. Bijgaande foto is het resultaat. Waar ik wel benieuwd naar ben is of er ook macroscopisch verschil te zien is tussen de beide soorten. De foto laat zowel gele als meer oranje apotheciën zien, maar dat zouden netzogoed verschillende ontwikkelingsstadia kunnen zijn.

Dergelijke soorten blijf ik lastig vinden, vooral omdat er vrijwel geen beeldmateriaal op het net te vinden is.

[Sparrius]

Oei, ja, moeilijk te zeggen. Het is wel zo dat beide "cerinell..."-soorten bleekgeel zijn, i.p.v. oranje. Het zou dus om dezelfde soort kunnen gaan met oudere meer oranje apothecien rechts. Afgezien daarvan is het de vraag of het cerinella of cerinelloides is. Dat zou je dan moeten checken aan de hand van de sporen. Daarin verschillen de soorten wel duidelijk. Ik denk niet dat er ter wereld iemand is die de soort op deze foto -hoe mooi ook- met zekerheid kan determineren.

[timmermanlely]

Daar ga ik in mee, want het materiaal wat ik verzameld heb, liet zien dat op het oog niet te zeggen was wat cerinella en wat cerinelloides. De meer oranje waren vaak wat groter, en mogelijk dus ouder. Zowel gele als oranje waren dus soms cerinella en soms cerinelloides.