Wat is er over van "Amstelmeer 1"?

[alegro]

Afgelopen weekend bezocht ik de dijk van het Amstelmeer, ter hoogte van Gemaal Oosthoek, in de hoop enige zeldzame soorten, die hier in het kader van het Landelijk Meetnet Korstmossen gemonitord worden, te vinden en fotograferen.

Ik moet zeggen dat ik lelijk op mijn neus keek toen ik bovenop de dijk stond en zag dat deze ter plaatse totaal gerenoveerd was en dat de oorspronkelijke basalt- en kalksteenblokken vervangen waren door "creatieve" betonzuiltjes. Van de originele dijk resteert nog slechts een klein gedeelte, met een lengte van plm 150 meter.


Deze foto is gemaakt aan het begin van het "natuurlijke" gedeelte. Het bouwsel in de verte bevindt zich ongeveer ter hoogte van de afwatering van het gemaal.

Het stuk "oude" dijk lijkt nog rijk aan korstmossen, maar soorten als Ochrolechia parella en Caloplaca crenularia heb ik niet kunnen vinden. Ik vraag me daarom ook af wat er nog over is van de oorspronkelijke soortenrijkdom van deze dijk. Ik weet dat deze plaats in 2002 gemonitord is en dat het dit jaar herhaald is. Ik ben daarom benieuwd naar de ervaringen. Is er onherstelbare schade aangericht, of biedt het gespaarde stuk nog voldoende overlevingskansen voor de zeldzame soorten?

Waar ik ook wel benieuwd naar ben is hoe het zit met de dijk ten oosten van het gemaal. Die bestaat uit Carbonische kalksteen en ziet plaatselijk oranje van de Caloplaca's. Zijn daar ook zeldzame soorten aangetroffen?

[Sparrius]

Beste Arjan,

De BLWG heeft hier dit jaar onderzoek gedaan naar een manier om de dijk te behouden. Uiteindelijk is gekozen voor het markeren en verplaatsen van een aantal stenen. Deze zijn ergens in het nieuwe dijkvak geplaatst. Ik heb het zelf nog niet gezien. Aan de noordzijde van het Amstelmeer is dit ook gebeurd. Daar is een stuk van 20 x 5 meter met hergebruikte oude stenen. Zo'n 60% van de oorspronkelijke soorten komt daar nog voor.

[alegro]

De BLWG heeft hier dit jaar onderzoek gedaan naar een manier om de dijk te behouden. Uiteindelijk is gekozen voor het markeren en verplaatsen van een aantal stenen. Deze zijn ergens in het nieuwe dijkvak geplaatst.

Tja, dat is beter dan niks, zullen we maar zeggen. Maar het stuk dijk dat gespaard is gebleven geeft misschien nog wel meer hoop op het voortbestaan van de bijzondere soorten.

Ik heb het zelf nog niet gezien.

Om je een indruk te geven van de huidige situatie voeg ik nog een foto toe, deze geeft een uitzicht naar het westen.

Aan de noordzijde van het Amstelmeer is dit ook gebeurd. Daar is een stuk van 20 x 5 meter met hergebruikte oude stenen. Zo'n 60% van de oorspronkelijke soorten komt daar nog voor.

Ik heb het BLWG rapport gelezen. Geen van de Rode Lijstsoorten heeft de operatie overleefd. Maar zoals ik al zei: langs de Amstelmeerweg ten oosten van het gemaal liggen nog redelijk wat kilometers aan ongerepte dijk. Ik ben erg benieuwd wat daar nog ontdekt kan worden.

[alegro]

De BLWG heeft hier dit jaar onderzoek gedaan naar een manier om de dijk te behouden. Uiteindelijk is gekozen voor het markeren en verplaatsen van een aantal stenen. Deze zijn ergens in het nieuwe dijkvak geplaatst. Ik heb het zelf nog niet gezien.

Ik heb het inmiddels wel gezien. Het stukje transpantatiedijk ligt aansluitend direct ten westen van het gespaarde gedeelde. Lichenologen zullen hier niet erg vrolijk van worden. Niet alle stenen leken met de goede kant boven te zijn teruggelegd. Veel opvulmateriaal is niet zozeer tussen alswel bovenop de stenen gestort, hetgeen een deel van de gedane arbeid teniet doet. Dat enige basaltblokken met grote Ochrolechia's helemaal onderaan het talud zijn geplaatst lijkt mij ook niet echt bevorderlijk voor de overlevingskansen van deze soort.

Al met al heb ik niet het idee dat er veel is overgebleven van de oorspronkelijke korstmosbegroeiing op deze stenen.

Ter illustratie van het 1 & ander heb ik enige foto's gemaakt.





Een deel van de tijd die ik hier heb doorgebracht heb ik besteed aan het verwijderen van op de stenen liggend puin. Zoals dat op de onderste foto.

[Niko Buiten]

Deze door Alegro getoonde puinhoop had voorkomen kunnen worden wanneer een deskundige lichenoloog tijdens de werkzaamheden toezicht had gehouden. Waren daarover afspraken gemaakt?

[cladonia]

De belangrijkste stenen met zeldzaamheden zijn gemarkeerd op aanwijzing van mij door iemand die bij de uitvoering betrokken was. Er is geen garantie vooraf gegeven dat al deze stenen ook geplaatst zouden worden, o.a. omdat sommige gebarsten waren etc. De uitvoering heeft natuurlijk nogal een tijd in beslag genomen, en het was geen optie om daar bovenop te zitten.
Persoonlijk vind ik het er niet eens slecht uitzien: deze keer zijn duidelijk de juiste stenen gebruikt, en er zijn dus rode lijst-soorten over. De vorige keer had ik zo mijn twijfel of ze wel iets van de oorspronkelijk aangewezen stenen hadden gebruikt, omdat er geen enkele thallus van een rode lijst-soort teruggevonden kon worden. Terugplaatsen op precies dezelfde hoogte is wat veel gevraagd en ook niet nodig: bij Andijk zijn oude stenen met Aspicilia leprosescens bovenop de nieuwe djk gezet, sommige op hun kant, en de soort overleeft wonderwel en begint zich alweer te vestigenop de nieuwe dijk.
Het zijn sowieso de eerste paar keren dat er tijd, moeite en geld gespendeedr wordt aan het bewaren van korstmossen bij dijkverzwaringen: in Zeeland en langs de Grote rivieren is vrijwel alles zonder slag of stoot verdwenen. Er staan nog veel meer dijken op de nominatie om verhoogd te worden, vrijwel alle IJsselmeerdijken zullen er aan moeten geloven als ze daar de waterstand echt eters omhoog gaan doen,en ook zonder dat zijn er al plannen. We moeten denk ik vooral alert zijn dat er in de voorbereidende fase bij betrokken worden.
Andre